دو روایت متفاوت از طلا

بررسی آمار قیمتی دارایی‌های مبتنی بر فلزات گران‌بها در بورس کالا نشان می‌دهد که گواهی سپرده شمش طلا در هفته منتهی به ۱۷ بهمن‌ ماه روندی نزولی را تجربه کرده است. هر واحد از این گواهی در آخرین روز معاملاتی هفته، سه‌شنبه ۱۴ بهمن، به قیمت ۲‌میلیون و ۳۸۵ هزار تومان رسید. این دارایی نخستین روز معاملاتی هفته را نیز با افت قابل‌توجه نسبت به هفته قبل از آن آغاز کرده بود و در مجموع در طول این هفته بیش از ۳.۲ درصد کاهش قیمت را به ثبت رساند. با این حال، با بررسی روند قیمتی گواهی سپرده شمش طلا در میان‌مدت عملکرد این ابزار همچنان مثبت ارزیابی می‌شود؛ به‌گونه‌ای که گواهی سپرده شمش طلا از ابتدای زمستان بیش از ۳۰ درصد و از ابتدای سال نزدیک به ۱۳۶ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است.

گواهی سپرده سکه در مسیر اصلاح هفتگی

گواهی سپرده تمام سکه بهار آزادی نیز در هفته گذشته مسیر مشابهی را طی کرد. این دارایی پس از ثبت افت قیمتی ۳ درصدی در روز شنبه، در ادامه هفته نیز در محدوده‌های پایین‌تری معامله شد. با این حال، در روز سه‌شنبه با رشد ۵ درصدی بخشی از زیان روزهای پیشین را جبران کرد و قیمت هر واحد گواهی سپرده سکه در نهایت به ۱۸۵‌میلیون و ۱۲۸ هزار تومان رسید. به‌رغم بازدهی منفی هفتگی، بازدهی این ابزار در بازه‌های بلندمدت همچنان قابل‌توجه است؛ به‌طوری‌که از ابتدای زمستان نزدیک به ۳۰ درصد و از ابتدای سال بیش از ۱۰۷ درصد افزایش قیمت را ثبت کرده است. تضاد میان عملکرد کوتاه‌مدت و بلندمدت، نشان‌دهنده غلبه فاز اصلاحی مقطعی بر روند صعودی میان‌مدت بازار است. در کنار تحولات قیمتی، داده‌های معاملاتی نیز از کاهش تحرک در بازار گواهی‌های طلا حکایت دارد. در هفته منتهی به ۱۷ بهمن‌ماه، در مجموع ۳۵۴.۷کیلوگرم شمش طلا به ارزش ۸ هزار و ۵۸۸‌میلیارد تومان در بورس کالا دادوستد شد. این در حالی است که در هفته منتهی به ۱۰ بهمن‌ماه حدود ۴۱۷ کیلوگرم شمش طلا در بازار گواهی سپرده و قراردادهای آتی معامله شده بود. کاهش همزمان حجم و ارزش معاملات را می‌توان نشانه‌ای از افزایش احتیاط معامله‌گران و کاهش تمایل به ورود سرمایه‌های جدید در مقطع اصلاح قیمتی دانست؛ وضعیتی که معمولا در دوره‌های نوسان دوطرفه بازارهای دارایی بیشتر مشاهده می‌شود.

رشد طلای جهانی پس از نوسان شدید

در مقابل روند داخلی، بازار جهانی طلا در پایان هفته گذشته با افزایش قیمت همراه شد. بهای هر اونس طلا روز جمعه با رشد بیش از ۳.۵ درصدی به بالاتر از ۴ هزار و ۹۵۰ دلار رسید و پس از یک دوره نوسانات شدید، در مسیر ثبت سود هفتگی قرار گرفت. این رشد در پی نشانه‌هایی از کاهش شتاب اقتصاد آمریکا، تداوم بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیک و همچنین فروکش‌کردن فشارهای ناشی از فروش‌ دارایی‌های امن رخ داد؛ عواملی که در مجموع به بازگشت تدریجی خریداران به بازار فلزات گران‌بها انجامید. این بهبود قیمتی در ادامه موج تسویه‌حساب‌های پایان ژانویه شکل گرفت؛ موجی که تحت‌تاثیر افزایش الزامات حاشیه‌ای معاملات و فروش سنگین نقره آغاز شده و به سایر فلزات گران‌بها نیز سرایت کرده بود. با فروکش این فشار فروش و تعدیل موقعیت‌های معاملاتی، بخشی از تقاضای بنیادی بار دیگر به بازار طلا بازگشت.

داده‌های ضعیف‌تر بازار کار آمریکا نیز در تقویت قیمت جهانی طلا بی‌تاثیر نبود. افزایش درخواست‌های اولیه هفتگی برای بیمه بیکاری به ۲۳۱ هزار مورد و اعلام تعدیل نیروی گسترده در حدود ۱۰۸ هزار نفر طی ماه ژانویه، انتظارات برای تسهیل سیاست پولی فدرال‌رزرو در ادامه سال را تقویت کرد. این مساله با کاهش انتظارات بازده واقعی اوراق، به نفع دارایی‌های بدون بهره‌ای چون طلا تمام شد. در بعد سیاسی، مذاکرات آمریکا و ایران در عمان که از سوی برخی ناظران شروعی مثبت توصیف شد، اگرچه از شدت ریسک‌های فوری کاست، اما سطح نااطمینانی را به‌طور کامل از میان نبرد. همین تداوم ابهام، در کنار تضعیف نسبی دلار آمریکا و بازسازی موقعیت‌های معاملاتی، موجب شد جذابیت دفاعی طلا در بازارهای جهانی حفظ شود.

پیوند بازار داخلی با متغیرهای بیرونی

به‌رغم افزایش قیمت طلا در معاملات جهانی هفته گذشته، روند نزولی در بازارهای داخلی ایران را می‌توان ناشی از افت قیمت طلای جهانی در هفته قبل از آن دانست. در هفته منتهی به ۱۰ بهمن‌ماه طلای جهانی پس از رسیدن به رکوردهای تاریخی خود و افزایش تا سقف ۵ هزار و ۴۰۰ دلاری با کاهش حدود ۸۰۰ دلاری تا محدوده ۴ هزار و ۶۰۰ دلار هم پایین آمد. تحت‌تاثیر این سقوط چند صد دلاری، طلای داخلی نیز با آغاز معاملات در روز ۱۱ بهمن ماه با کاهش قیمت شدید همراه شد. دارایی‌های مبتنی بر فلزات گران‌بها در معاملات بورس کالای ایران نیز تحت‌تاثیر همین سقوط جهانی و همزمان کاهش تنش‌های نظامی و سیاسی با انتشار خبر مذاکره ایران و آمریکا در پایان هفته در یک روند اصلاح قیمت قرار گرفتند. روز شنبه و پس از انتشار اخباری نسبتا خنثی از مذاکرات هم دارایی‌های مبتنی بر طلا و نقره با نوساناتی کمتر نسبت به روزهای گذشته از ثبات نسبی برخوردار بودند.

در مجموع، اگرچه بازار داخلی گواهی‌های سپرده طلا در هفته منتهی به ۱۷ بهمن‌ماه با اصلاح قیمتی و افت معاملات همراه شد، اما روند میان‌مدت این دارایی‌ها همچنان متاثر از متغیرهایی نظیر نرخ ارز، انتظارات تورمی، جهت‌گیری بازار جهانی طلا و بیش از هر چیز آخرین اخبار از تنش‌های میان ایران و آمریکا باقی مانده است. واگرایی مقطعی میان رشد بهای جهانی طلا و افت قیمت گواهی‌های داخلی را می‌توان ناشی از تعدیل انتظارات معامله‌گران با نوسانات شدید بازار جهانی و همچنین تاثیر شدید اخبار سیاسی بر قیمت‌های داخلی ایران دانست. در ادامه، مسیر قیمتی و معاملاتی این ابزارها بیش از هر عامل دیگری به برآیند تحولات سیاسی، درگیری‌ها در خاورمیانه، نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک تهران و واشنگتن و روند جهانی طلا وابسته خواهد بود.