صفحه نخست

پروفسور محسن هشترودی از استادان کم‌مانند ریاضیات بود. او اندیشمندی ژرف‌نگر و دانشمندی با جهان‌بینی والا شناخته می‌شد. هشترودی را در شمار استادان بزرگ تاریخ ریاضیات در ایران: گوشیار گیلی، غیاث‌الدین جمشید کاشانی، بوزجانی و کمال‌الدین فارسی دانسته‌اند و او را در جایگاهی نشانده‌اند که آن نام‌وران بدان آوازه یافته‌اند. هشترودی یکی از 200 استاد جهانی ریاضی شناخته می‌شد. امروز، 13 شهریورماه، سالگرد درگذشت اوست.

مناسبات حکومت و نیروهای تولیدی و شکست صنعت گستری در دوره ناصری
قاسم خرمی
چکیده
نخستین تکاپوی جدی برای صنعتی سازی ایران و دستیابی به تولیدات کارخانه‌ای، از دوره حکومت ناصرالدین شاه قاجار ( (1275-1227 ه. ش) شروع شد، اما اقدامات انجام شده در این دوره، از قبیل اکتشاف و استخراج معادن، تاسیس واحدهای صنعتی نظامی و مدنی و نیز سرمایه گذاری های دولتی، خصوصی و خارجی، منجر به صنعتی شدن و یا افزایش سهم صنعت در اقتصاد کشور نگردید و ایران در نیمه دوم قرن نوزدهم، یعنی سرآغاز صنعتی شدن کشورها، صنعتی نشد. این مقاله، با روش کتابخانه ای و با رویکرد نهادی و بویژه استفاده از الگوی تحلیلی اقتصاد ملی فردریک لیست، شکست توسعه صنعتی در این دوره را از منظر نوع مناسبات حکومت و نیروهای تولیدی و بطور خاص زمینداران، تجار و صنعتگران، توضیح داده است. به این ترتیب که درک ناقص حکومت قاجار از ماهیت تحولات صنعتی جهان و عدم همراهی جامعه و نیروهای تولیدی در مسیرصنعتی سازی ایران، مانع از تقویت بنیه تولیدملی برای حمایت از رشد، رقابت و استمرار صنایع نوپای داخلی شد. چگونگی حمایت موثر از صنایع داخلی به منظور تقویت تولید ملی، هنوز هم از مسائل اساسی اقتصاد ایران به حساب می آید.

واژه گان کلیدی: نیروهای تولیدی، بنیه تولیدملی، اقتصاد ملی، توسعه صنعتی، دوره ناصری