ضربه حقوقی چین به برند انویدیا؛ اتهام نقض قانون ضدانحصار در میانه جنگ تراشه

برند انویدیا این روزها زیر ذره‌بین مستقیم دولت چین قرار گرفته است. اداره تنظیم بازار این کشور (SAMR) در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که نتیجه بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد انویدیا قوانین ضدانحصار چین را نقض کرده است. این اقدام درست در بحبوحه مذاکرات تجاری میان واشنگتن و پکن در مادرید اتفاق افتاده و به اعتقاد تحلیلگران، زمان‌بندی آن برای افزایش اهرم فشار چین در میز مذاکره انتخاب شده است.

اهمیت این تصمیم وقتی پررنگ‌تر می‌شود که در سوی دیگر میدان، تنش‌های تجاری و تکنولوژیک بین دو کشور بر بازار تراشه‌های پیشرفته سایه انداخته است. ژنگ‌یوان بُو، شریک شرکت Plenum، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تاکید کرده: «اگر آمریکا همچنان کنترل‌های صادراتی را مثل سال‌های اخیر ادامه دهد، چین آماده است پیامدهایی برای شرکت‌های آمریکایی، از جمله برند انویدیا، به همراه داشته باشد.»

جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا که امسال سه بار به چین سفر کرده، تلاش داشته تا با نشان دادن تعهد این برند به دومین اقتصاد بزرگ جهان، روابط تجاری را حفظ کند. با این حال، محدودیت‌های صادراتی آمریکا طی سال‌های اخیر دسترسی بازار چین به پیشرفته‌ترین تراشه‌های انویدیا را چندین بار مسدود کرده است. انتشار این خبر تازه باعث شد سهام انویدیا روز دوشنبه در معاملات پیش از باز شدن بازار، بیش از دو درصد افت کند.

ماجرا به دسامبر سال گذشته بازمی‌گردد؛ زمانی که چین تحقیقی را درباره احتمال نقض تعهدات انویدیا در جریان خرید شرکت اسرائیلی Mellanox Technologies آغاز کرد. یکی از شروط این معامله که در سال ۲۰۲۰ تأیید مشروط شد، تامین شتاب‌دهنده‌های GPU برای بازار چین بود. اما کنترل‌های صادراتی دولت بایدن مانع ادامه عرضه پیشرفته‌ترین مدل‌های این پردازنده‌ها شد.

طبق قانون ضدانحصار چین، شرکت‌هایی که قوانین را نقض کنند، ممکن است جریمه‌ای معادل یک تا ده درصد فروش سال قبل خود دریافت کنند. بر پایه گزارش مالی انویدیا، بازار چین در سال منتهی به ژانویه ۲۰۲۵ حدود ۱۷ میلیارد دلار معادل ۱۳ درصد کل درآمد این شرکت را به خود اختصاص داده است. این یعنی حتی یک جریمه سنگین یا محدودیت جدید، تاثیر مالی قابل توجهی بر عملکرد برند خواهد داشت.

برخی تحلیلگران، از جمله لیان جی سو از شرکت Omdia، معتقدند که ممکن است چین انویدیا را ملزم کند تراشه‌هایی را در این کشور عرضه کند که هیچ فناوری Mellanox در آنها به کار نرفته باشد. با این حال، مادامی که فروش GPUها به‌طور کامل ممنوع نشود، تقاضای بازار چین برای محصولات این برند حفظ خواهد شد.

این پرونده نشان‌دهنده شدت گرفتن نبرد تکنولوژیک دو ابرقدرت در حوزه هوش مصنوعی است. انویدیا در مرکز این نزاع قرار دارد، چرا که تراشه‌های آن ستون فقرات بسیاری از سیستم‌های هوش مصنوعی جهان را تشکیل می‌دهد. از یک سو، دولت ترامپ در گذشته محدودیت‌های سختی برای صادرات تراشه به چین وضع کرده و در مواردی آنها را کاهش داده است. از سوی دیگر، پکن با هدف کاهش وابستگی، توسعه تراشه‌های بومی را سرعت داده و حتی شرکت‌هایی مانند تنسنت و بایت‌دنس را برای پاسخ به سوالات امنیتی درباره تراشه H20 انویدیا احضار کرده است.

ماه گذشته، نهاد امنیت سایبری چین از نمایندگان انویدیا خواست تا درباره احتمال وجود «دسترسی پنهان» در همان تراشه‌های سفارشی برای چین توضیح دهند؛ موضوعی که می‌تواند به‌طور مستقیم بر اعتماد متقابل تجاری و آینده همکاری‌های این برند با بازار چین تاثیر بگذارد.

با این حال، کارشناسان می‌گویند تصمیم فعلی SAMR را نباید نشانه‌ای از اخراج برند انویدیا از بازار چین دانست. بلکه این بیشتر یک ابزار فشار سیاسی و تجاری است که همزمان به پکن فرصت می‌دهد مسیر توسعه جایگزین‌های داخلی را هموارتر کند.

در نهایت، آنچه امروز در قالب یک اتهام حقوقی دیده می‌شود، ممکن است به رقابتی طولانی‌مدت‌تر و سرنوشت‌سازتر در صنعت جهانی تراشه تبدیل شود — رقابتی که نه‌تنها آینده برند انویدیا، بلکه شکل بازار تکنولوژی در سراسر جهان را نیز دگرگون خواهد کرد.