چشم طمع پکن به آسیای مرکزی

طبق تحلیل‌های موجود، چنانچه مسیرهای دریایی در شرق چین به دلیل تنش‌های ژئوپلیتیک مسدود شوند، کریدورهای زمینی آسیای مرکزی تنها معبر ایمن برای دسترسی به بازارهای اروپا، خاورمیانه و آفریقا خواهند بود. به همین دلیل، چین از سال ۲۰۱۳ با تمرکز بر ابتکار کمربند و جاده، بیش از ۱.۳ تریلیون دلار در زیرساخت‌های این منطقه سرمایه‌گذاری کرده و کشورهای قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان را به محورهای اصلی تجارت زمینی خود بدل کرده است.

رشد ۲۵۷ درصدی سرمایه‌گذاری‌های چین در سال‌های اخیر، به شکل‌گیری پروژه‌های عظیمی همچون هاب لجستیکی خورگوس در مرز قزاقستان و شبکه ریلی سه‌جانبه میان چین، قرقیزستان و ازبکستان منجر شده است. این طرح‌ها که شامل احداث ده‌ها پل و تونل پیشرفته است، آسیای مرکزی را به صورت مستقیم به شبکه تجاری اروپا متصل می‌کند. با این حال، نفوذ پکن تنها به حوزه حمل‌ونقل محدود نشده و اکنون بخش‌های کلیدی دیگری مانند انرژی، مخابرات، فلزات و زیرساخت‌های دیجیتال را نیز تحت پوشش قرار داده است.

در این میان، نگرانی‌های جدی درباره پدیده‌ای موسوم به تله بدهی شکل گرفته است. منتقدان بر این باورند که اتکای بیش از حد به وام‌های چینی و استفاده از دارایی‌های ملی به عنوان وثیقه، استقلال این کشورها را به خطر انداخته است؛ تا جایی که تاجیکستان برای تسویه بخشی از دیون خود، ناچار به واگذاری قسمتی از قلمرو ملی‌اش به چین شد. این مسئله در کنار حضور گسترده نیروی کار خارجی، موجی از اعتراضات مردمی را نیز برانگیخته است. در نهایت، آسیای مرکزی به کانون بازی بزرگ جدیدی تبدیل شده که در آن کشورها تلاش می‌کنند میان جذب سرمایه برای نوسازی و حفظ حاکمیت سیاسی خود، تعادلی دشوار برقرار کنند.