خانواده رفوگران ( علی اکبر و عباس)  تولید کننده خودکار و عطر بیک در ایران بودند. این کارخانه بعد از 50 سال فعالیت در سال 1395 تعطیل شد و علی اکبر رفوگران به خانه نشینی و سرودن شعر روی آورد. با همه اینها، این خانواده دارای موفقیت هایی در عرصه صنعت بودند که  تجارب آنها می تواند سرلوحه دیگر صنعتگران جوان قرار بگیرد

پوراندخت سلطاني از نمونه زنان مقاومي بود كه بعد از اعدام شوهر فرهيخته اش، به جاي آه و نفرين، راه آگاه شدن و آگاهي بخشي را در پيش گرفت و البته در انتشار نوشته ها و زنده نگه داشتن ياد مرتضي كيوان كوشش فراوان كرد.

در مجموع، محمد علي همايون كاتوزيان در اين مقاله مي خواهد بگويد كه علاوه بر عوامل خارجي، در داخل كشور هم مسير به قدرت رسيدن رضاشاه هموار بود و او به راحتي توانست قدرت را در اختيار خود بگيرد اما با ظاهر شدن خوي استبدادي، حكومت او هم تضعيف شد.

دولت‌آبادی جامعه پیرامون خود را بواسطه مدرنیزاسیون در حال تغییر می‌بیند، اما به گمان او نظام فرهنگی و ارزشی جامعه در حال عقبگرد است. او برای تحلیل این نارسایی همچون اغلب ایرانیان به دنبال عنصر بیگانه و انیرانی می‌گردد.

از میان داستان نویسان ایرانی، مدرنیست‌هایی مثل اسماعیل فصیح و هوشنگ گلشیری درصدد توصیف زندگی و روابط اقشار تازه رشد یافته شهری و سنت‌گراهایی مثل آل‌احمد، احمد محمود، غلامحسین ساعدی و محمود دولت‌آبادی به دنبال توصیف مناسبات عشایری، روستایی و حاشیه‌نشینی و سنت‌های در معرض زوال رفتند

اقلاً دو هزار زن در این کارخانه کار می‌کند، توی اینها یک زن نبود که خوب باشد تمام زرد و رنگ پریده بودند، از شدت کار تمام زن‌ها بی‌مصرف و زرد هستند،

خودکار بیک فقط برای نوشتن مشق‌های طولانی و عذاب‌آور نبود، برای نامه‌های عاشقانه هم بود! همه ما در زندگی با بیک سروکار داشتیم و با آن خاطره داریم

ناصرالدین شاه در خاطرات سفر سوم خود به فرنگ و در جریان بازدید از یک کارخانه آلمانی می نویسد: ما تعجب کردیم از کجا باد می‌آید، بعد ملتفت شدیم از یک چرخی است، پرّه پرّه ساخته‌اند، با الکطریسیطه حرکت می‌کند با سرعت زیاد و احداث باد می‌کند، اسبابی دارد که به حرکت انگشت چرخ می‌ایستد، یک مرتبه تعفن و گرما جهنم می‌شود، باز انگشت می‌گذارند به حرکت می‌آید، بهشت می‌شود.

ناصرالدین شاه می نویسد «همینطور این سه مرتبه بالا زن و دختر نشسته بود و کار می‌کرد، هرچه نگاه کردم که توی این زن‌ها یک زن خوشگل پیدا کنم نبود، اقلاً دو هزار زن در این کارخانه کار می‌کند، توی اینها یک زن نبود که خوب باشد تمام زرد و رنگ پریده بودند، از شدت کار تمام زن‌ها بی‌مصرف و زرد هستند، این بیچاره‌ها در بیست و چهار ساعت ۹ ساعت باید کار کنند».