شکاف جنسیتی موجود و خطرات آن در جهان امروز

کرولاین کریادو پرز نویسنده کتاب زنان نامرئی سال ۱۹۸۴ در انگلستان به دنیا آمد. در کالج بریتانیا ادبیات انگلیسی خواند و مشغول فعالیت‌های مدنی، روزنامه‌نگاری و نویسندگی شد. کارولین تا کنون دو کتاب منتشر کرده که در هر دوی آن‌ها به مسائل و حقوق زنان می‌پردازد. کتاب زنان نامرئی کارولین برنده‌ی جایزه‌ی کتاب تجاری سال فایننشال تایمز و کتاب علمی انجمن سلطنتی شده است.

کتاب زنان نامرئی، به شما نشان می‌دهد تاریخ بشریت یک‌ لایه‌ پنهان و یک حفره بسیار بزرگ دارد. زنان در تکامل بشریت، چه فرهنگی و چه بیولوژیکی، همیشه در پشت پرده قرار داشته‌اند و به‌ ندرت نامی از آن‌ها برده شده است. در عوض، زندگی مردان به نمایندگی از زندگی کل بشر در نظر گرفته‌شده است.
وقتی صحبت از زندگی نیمه دیگر بشریت می‌شود غالباً چیزی جز سکوت وجود ندارد؛ این سکوت‌ در همه‌جا وجود دارد. کل فرهنگ ما مملو از یک سکوت مرگبار است. فیلم‌ها، اخبار، ادبیات، علوم، برنامه‌ریزی شهر، اقتصاد و حتی داستان‌ها و قهرمان‌هایی که از قدیم تا کنون می‌شناسیم.

کتاب زنان نامرئی، شما را با مفهومی به نام شکاف داده‌های جنسیتی آشنا می‌کند. حفره‌ای بزرگ که هر روز بر زندگی زنان تأثیر می‌گذارند. این تأثیر گاهی می‌تواند جزئی باشد. مثل لرزیدن در مطب‌هایی که مطابق با درجه حرارت مردانه تنظیم‌شده‌اند یا تلاش برای رسیدن به قفسه‌های بالایی که با میانگین قد مردانه تنظیم‌ شده‌اند. و گاهی می‌تواند بسیار خطرناک باشد. مثل تصادف در اتومبیلی که ایمنی زنان در آن اندازه‌گیری نشده است. اگر یک زن باشید حمله قلبی شما ممکن است به‌ راحتی تشخیص داده نشود زیرا علائم شما غیرمعمول تلقّی می‌شوند. کتاب زنان نامرئی نشان می‌دهد که عواقب زندگی در دنیای ساخته‌شده بر اساس داده‌های مردانه می‌تواند کشنده باشد.

زنان نامرئی به‌ سادگی ثابت می‌کند جهان هنوز با برابری جنسیتی فاصله‌ زیادی دارد و عصر مدرن یک آرمان‌شهر فمینیستی نیست. بر خلاف نظر بسیاری از سیاست‌گذاران این موضوع کاملاً مخرب و عمدی است. با مطالعه کتاب زنان نامرئی درمی‌یابید که واقعیت موجود در جهان، تنها نیمی از واقعیت است.

کتاب زنان نامرئی به ما نشان می‌دهد که حضور بانوان تا چه حد در طراحی جهانی که هدف آن کار کردن برای همه است، ضرورت دارد. جهان به زنان بیشتری احتیاج دارد. زنانی که بتوانند نگرانی‌های خاص جنس مؤنث را در دامنه وسیعی پوشش ‌دهند. بدن زن، کار بدون حقوق و خشونت علیه زنان، این‌ها مواردی هستند که تقریباً همه قسمت‌های زندگی یک زن را لمس می‌کنند و بر تجربه‌های او از حمل‌ونقل عمومی گرفته تا سیاست، محل کار و جراحی دکتر تأثیر می‌گذارند. امّا مردان آن‌ها را فراموش می‌کنند.

بخشی از کتاب زنان نامرئی
همه چیز با یک شوخی شروع شد. سال ۲۰۱۱ بود و مقامات شهر کارلسکوگا در سوئد با طرحی در راستای برابری جنسیتی روبه‌رو شده بودند که وادارشان می‌کرد از پشت یک عینک جنسیتی تمام سیاست‌های خود را بازبینی کنند. همان‌طور که سیاست‌هایشان یکی پس از دیگری زیر این ذره‌بین بی‌رحم قرار می‌گرفت، یکی از مقامات بخت‌برگشته به‌شوخی گفت حداقل برف‌روبی چیزی است که «جماعت جنسیتی» کاری به کارش ندارند. از بخت بد او، این اظهارنظر، جماعت جنسیتی را به این فکر انداخت: آیا می‌شود برف‌روبی جنسیت‌زده باشد؟

در آن زمان برف‌روبی در کارلسکوگا مانند اغلب کارهای شهری از مسیرهای پررفت‌وآمد اصلی شروع شد و به پیاده‌روها و مسیرهای دوچرخه‌سواری رسید. اما این کار تأثیر متفاوتی بر زنان و مردان داشت، چون زنان و مردان متفاوت سفر می‌کنند.

ما داده‌های مستمر و دارای تفکیک جنسیتی برای تمام کشورها نداریم، اما داده‌هایی که داریم روشن کرده زنان همیشه به احتمال بیشتری از مردان پیاده راه می‌روند و از وسایل حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند. در فرانسه دوسوم مسافران حمل‌ونقل عمومی زن هستند؛ در فیلادلفیا و شیکاگوی آمریکا این رقم به ترتیب ۶۴‌ و ۶۲ درصد است. اما مردان سراسر جهان به احتمال بیشتری رانندگی می‌کنند و اگر خانواده‌ای اتومبیل داشته باشد مرد استفاده بیشتری از آن می‌کند؛ حتی در آن آرمان‌شهر فمینیستی که سوئد باشد.

و تفاوت‌ها به شیوه حمل‌ونقل ختم نمی‌شود: به چرایی سفر زنان و مردان هم مربوط می‌شود. احتمال زیادی دارد که مردان الگوی سفر نسبتاً ساده‌ای داشته باشند: رفت‌وبرگشت روزانه در شهر و بیرون از آن. اما الگوهای سفر زنان معمولاً پیچیده‌تر است. زنان ۷۵ درصد از کار مراقبتی بی‌مزد جهان را انجام می‌دهند و این بر نیازهای رفت‌وآمدی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. الگوی سفر یک زن معمولی مثلاً شامل رساندن بچه‌ها به مدرسه قبل از رفتن به سر کار، بردن عضو سالمند خانواده پیش پزشک و خریدکردن در راه بازگشت به خانه می‌شود. این «زنجیره سفر» است، الگوی سفری متشکل از سفرهای متعددِ کوتاهِ به‌هم‌پیوسته که میانِ زنانِ سراسر جهان مشاهده می‌شود.

زنان در لندن سه برابر بیشتر از مردان احتمال دارد که کودکشان را به مدرسه ببرند و ۲۵ درصد بیشتر زنجیره‌ای سفر می‌کنند؛ درصورتی‌که کودکی با سن بیشتر از نه سال در خانواده وجود داشته باشد این رقم به ۳۹ درصد می‌رسد. اختلاف در سفر زنجیره‌ای زنان و مردان در تمام اروپا دیده می‌شود و در این قاره، زنان در خانواده‌هایی که هر دو نفر کار می‌کنند، با احتمال دو برابر بیشتر در مسیر خود کودکان را به مدرسه می‌برند و می‌آورند. این موضوع در خانوارهایی با کودکان خردسال شدت بیشتری می‌یابد: یک زن کارمند با کودکی زیر پنج سال زنجیره سفر خود را ۵۴ درصد افزایش خواهد داد؛ یک مرد کارمند با همین شرایط فقط ۱۹ درصد افزایش را تجربه می‌کند.

تمام این تفاوت‌ها در کارلسکوگا به این معنی بود که زمان‌بندی ظاهراً خنثاجنسیت برای برف‌روبی درحقیقت ابداً از نظر جنسیتی بی‌طرف نبود، پس اعضای شورای شهر ترتیب برنامه برف‌روبی را عوض کردند تا عابران پیاده و مسافران حمل‌ونقل عمومی در اولویت باشند. استدلالشان این بود که هرچه نباشد هزینه اضافه‌ای در پی ندارد و راندن یک اتومبیل در هشت سانتی‌متر برف راحت‌تر از هل‌دادن یک کالسکه (یا ویلچر یا دوچرخه) در هشت سانتی‌متر برف است.

چرا کتاب زنان نامرئی؟
ما تصور می‌کنیم اگر تصمیمی می‌گیریم، اگر محصولی تولید می‌کنیم، اگر برنامه و طرح اجتماعی یا اقتصادی را طراحی یا اجرا می‌کنیم داریم برای همه تصمیم می‌گیریم. اما در عمل انگار داریم فقط برای مردها تصمیم می‌گیریم. کرولاین کریادو پرز راهی برای مقابله با این خطا معرفی می‌کند. اینکه در هر زمینه اطلاعات و داده‌ها را بر اساس جنسیت تفکیک کنیم. تا وقتی این تفکیک اتفاق نیفتد اصلاً نمی‌توانیم بفهمیم که آیا کاری که داریم می‌کنیم آن نتیجه‌ی مورد نظر را می‌دهد یا نه؛‌ و اگر نتیجه می‌دهد، آیا برای زنان هم همان‌قدر نتیجه می‌دهد یا نه.