بازدید از شرکت پارس خودرو و سخن تامل برانگیز آن مهندس ایرانی

تعدادی خودرو تولیدی این شرکت را جلوی ساختمان پارک کرده بودند که از من هم خواستند سوار و پیاده شوم و اصطلاحا خوشدستی آنها را امتحان کنم که حالا چون من خیلی آدم ماشین باز و عشق ماشینی نیستم، این کار چندان مورد علاقه ام  نبود. ناگفته نماند با سرعتی که من رانندگی می کنم، همان پراید سعید جلیلی ( البته بدون تجهزات اضافی) هم برای من کافی است.

ابتدا، از خط تولید این شرکت بازدیدی کردیم که حقیقتا تمیز و مجهز و بی نظیری بود. ترکیب از ذهن و دست آدم ها با کمک ربات ها، خیلی به کارها نظم و سرعت بخشیده بود. مثل ساعت کار می کرد.  سر وضع کارگران هم خیلی نظیف و مرتب بود.

در ادامه، پروژه «تیم خبرگان دانشی اتوماسیون صنعتی (COP)» مربوط به واحد مدیریت دانش و آزمایشگاه صنعتی شرکت پارس‌خودرو» به‌طور رسمی افتتاح و بهره‌برداری شد. خود من هم افتتاح کردم؛ هر چند که به دلیل فنی بودن توضیحات، خیلی سر در نیاوردم. این هوش مصنوعی، این روزها همه را به تکاپو انداخته که خدا بخیر کند.

در هنگام بازدید از کارخانه، یک آقای مهندسی که ما را همراهی می کرد در باره بخش های مختلف کار توضیح می داد. بطور طبیعی این توضیحات در راستای پشتیبانی از شیوه کار شرکت و ویژگی های آن است. خیلی خوش صحبت بود و در آخر کار گفت با این توضیحاتی که من دادم شاید شما بخواهید بپرسید که چرا در باره کیفیت خودروهای ایرانی حرف و نقد وجود دارد؟

گفتیم. والله ما که رویمان نشد بپرسیم ولی شما اگر اشکالی نمی بینید، توضیح بفرمایید

حرف بسیار دقیق و حرفه ای و سنجیده ای زد که من طی این سالها کمتر از مدیر و کارشناس خودروای در کشور شنیده بودم

مهندس می گفت: مشکل کار این است که ما می خواهیم همه چیز خودرو را خودمان بسازیم در حالیکه الان در دنیا، هر کشوری یا هر شرکت خودروسازی فقط در یک و یا چند رشته خاص کارش را توسعه داده و همان قطعات یا خدمات را با کیفیت عالی می سازد و صادر می کند و برای ساخت بقیه خودرو از قطعات ساخته شده دیگر شرکت ها استفاده می کند.  به عبارتی خودروسازان بزرگ الان با همان برند خودشان، مونثاژ می کنند و از این طریق است که خودرو تولیدی آنها، دستاورد آخرین یافته ها و تکنولوژی چند کشور است.

کلمه « مونتاژ» الان در ذهن و ذائقه ایرانیان خیلی بار منفی به خود گرفته اما « مونتاژ» هیچ وقت و در هیچ جای دنیا، پدیده ای به این زشتی و ناپسندی نبوده است. مونتاژ در همه کشورها جایز و دایر بود و بخشی از زنجیره تولید به حساب می آمد؛ در ایران اما این مفهوم به واسطه القائات ایدئولوژیکی روشنفکران و جریانات مارکسیستی در دهه 40 و 50 شمسی، مترادف با توسعه وابسته و بسط بازارهای سرمایه داری شد و مبدل به ابزار تحقیر صنعتگران و صاحبان صنایع ایرانی گردید.  می گفتند ما باید کاری کنیم تا تمام قطعات خودرو در ایران ساخته شود و در هر صنعتی خودکفا شویم!

همین شرکت پارس خودرویی که ذکرش رفت، در سال 1335 توسط جعفر اخوان با هدف مونتاژ خودروهای آمریکایی  شولت، بیوک، جیپ آریا، شاهین در ایران تاسیس شد و قرار بود در نهایت تبدیل «جنرال موتورز ایران» شود که با وقوع انقلاب و مصادره اموال اخوان، متوقف شد.

به جعفر اخوان اتهامات زیادی وارد شد اما یکی از مواردی که ممکن است الان قدری طنزآمیز به نظر برسد این بود که خودرو جیپی که اخوان با کمک آمریکایی ها ساخته و در اختیار ارتش گذاشته در در هنگامه وقوع انقلاب، تبدیل به ابزاری برای سرکوب تظاهر کنندگان و مخالفان حکومت شده است!