طرح نواده زیگموند فروید‌ برای اقتصاد انگلیس در دوره کرونا

کسی که طرحی جنجالی را با وجود همه مخالفت‌ها با سماجت پیش برد و تازه در دوران کرونا بود که کارایی بالای آن به چشم همگان آمد. برنامه‌ای جنجالی با نام «اعتبار جامع» که ابتدا بسیار مورد طعن و تمسخر قرار گرفت، اما اکنون مشخص شده است که این طرح به‌کلی رابطه فرد و دولت را تغییر داده است.

هدف اولیه «تونی بلر» از انتخاب او به‌عنوان مشاور این بود که مشکل نظام رفاهی بریتانیا را حل کند.

 مشکلی که به «تله فقر» معروف بود، به این معنی که در سیستم رفاهی دولت بی‌کار‌ شدن مساوی بود با بی‌کار‌ ماندن؛ چرا‌که عموما کارهای اولیه‌ای که برای شخص بی‌کار پیدا می‌شد، کم‌ درآمدتر از پولی بود که از دولت دریافت می‌کرد.

 این هم به هزینه‌های عمومی دولت فشار می‌آورد و هم مهم‌تر سبب می‌شد که افراد نتوانند از وابستگی رها شوند و اختیار زندگی خود را به دست گیرند.

نظام رفاهی بریتانیا شامل شش برنامه حمایتی از اقشار کم‌ درآمد بود؛ شامل بیمه بی‌کاری، اعتبار عائله‌ مندی و مسکن و سه طرح دیگر. این هزینه‌ها ازسوی دولت پرداخت می‌شد تا وقتی که شخص برای نمونه کار پیدا کند و سپس یکباره قطع می‌شد.

این سیستم انگیزه شخص بی‌کار را برای یافتن کار بسیار کم می‌کرد، نه از تنبلی؛ بلکه به این دلیل که اگر می‌خواست با کار جدید که عمدتا کم‌ درآمد بود، بدون کمک دولتی بار دیگر روی پای خود بایستد، دچار مشکلات جدی می‌شد.

ابتکار عمل «فروید» این بود که اولا نظام پرداختی شش‌گانه را یکپارچه کرد و به پرداخت‌های مستقیم ماهانه تبدیل کرد. این‌ کار بخشی از اهمیتش در این است که دریافت‌ کننده می‌تواند خود مدیریت هزینه‌ها را برعهده بگیرد.

همچنین بنا بر این طرح کسانی با اندوخته بیش از 16 هزار پوند مشمول این طرح نمی‌شدند.

 مهم‌ترین قسمت آن اما قطع تدریجی حمایت بود. به این معنا که اگر شخصی کاری پاره‌وقت می‌یافت یا شغلی کم‌ درآمد، به ناگهان تمام حمایت دولت از او قطع نمی‌شد، بلکه دولت همچنان فاصله هزینه‌های شخص را پر می‌کرد.

این کار هر دو مشکل ذکر‌شده را حل می‌کرد؛ چه برای دولت، چه برای فرد. هم از هزینه‌های عمومی دولت می‌کاست و هم عملا حمایت بیشتری از اقشار آسیب‌پذیر به عمل می‌آورد؛ چرا‌که به آنها امکان می‌داد ذره‌ذره زندگی خود را جمع‌وجور کنند و بار دیگر عزت ‌نفس خود را به دست بیاورند.

 عمده انسان‌ها از بی‌کاری رنج می‌برند، حتی اگر دولت هزینه زندگی‌شان را بپردازد و با نظام جدید امید این بود که این مشکل برطرف شود.

طرح «فروید» از سال 2012 برای مدتی چهار‌ساله و به صورت آزمایشی به مرحله اجرا گذاشته شد و هنوز هم در مرحله آزمایشی قرار دارد و در این مدت اصلاحات بسیاری در آن صورت گرفته است.

کارایی نظام طراحی‌شده «فروید» در کرونا به چشم همه آمد. در عوض هفته‌ای 20 هزار متقاضی جدید، «اعتبار جامع» ناگهان خود را در برابر 110 هزار تقاضای جدید در «روز» دید. برخلاف تمامی انتظارات، این نظام به خوبی این مسئله را مدیریت کرد؛ در‌حالی‌که همگان تصور می‌کردند که فرو خواهد پاشید.

به‌ واسطه این طرح که نکته آن انعطاف‌ پذیری است، هزینه‌های حمایتی دولت در دوران کرونا به‌نحوی قابل‌ ملاحظه و بدون ایجاد هیچ مشکلی افزایش یافت. مثلا اضافه‌شدن 20 پوند در هفته به درآمد پایه که اکنون در نظر «فروید» بازبینی برای حذف آن اشتباه است.

این طرح البته در نظر منتقدان ایرادات فراوانی هم دارد اما به گفته خود «فروید» طرح‌های عظیم تغییراتی ایجاد می‌کنند که برای برطرف‌کردن نقایص آنها شاید عمری لازم باشد؛ زمانی که در اختیار هیچ سیاست‌مدار یا مشاور و طراحی نیست.