فرش دستبافت ایران؛ برند بی‌رقیب جهانی با ظرفیت بازگشت به اوج صادرات

بر اساس آمار رسمی، صادرات فرش دستباف در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۲ میلیون دلار بوده است؛ رقمی که در مقایسه با دوران اوج صادرات ـ زمانی که ایران به مرز دو میلیارد دلار صادرات سالانه رسیده بود ـ کاهش قابل توجهی نشان می‌دهد. با این حال فعالان این حوزه معتقدند این افت بیشتر ناشی از موانع ارزی، مشکلات نقل‌وانتقال مالی و محدودیت‌های تجاری است، نه کاهش تقاضا یا افت جایگاه برند.

کاظمی با اشاره به اینکه فرش ایرانی همچنان در بیش از ۵۰ کشور مشتری دارد، می‌گوید بازار جهانی برای فرش‌های نفیس، به‌ویژه فرش‌های ابریشم، همچنان فعال است و حتی در کشورهایی مانند چین، طبقه مرفه از خریداران جدی فرش ایرانی محسوب می‌شوند.

او یکی از مزیت‌های کلیدی برند فرش ایران را «تنوع طراحی» عنوان می‌کند و می‌گوید بسیاری از تولیدکنندگان ایرانی آرشیوی با صدها طرح منحصربه‌فرد دارند؛ موضوعی که قدرت تمایز این برند را در برابر محصولات مشابه حفظ کرده است.

در عین حال، چالش‌هایی مانند الزام بازگشت ارز صادراتی، دشواری تبادلات بانکی، افزایش هزینه مواد اولیه ـ به‌ویژه ابریشم وارداتی ـ و تورم داخلی، مسیر توسعه صادرات را پیچیده کرده است. فعالان این حوزه معتقدند در صورت تسهیل سیاست‌های ارزی و تجاری، ظرفیت بازگشت فرش ایرانی به جایگاه پیشین خود کاملاً فراهم است.

به باور کارشناسان، فرش دستباف می‌تواند علاوه بر یک کالای فرهنگی، به‌عنوان یک دارایی سرمایه‌ای نیز تعریف شود؛ کالایی با ارزش افزوده ارزی که در بلندمدت قابلیت رشد قیمت دارد و می‌تواند سهم مهمی در تنوع‌بخشی به اقتصاد غیرنفتی کشور ایفا کند.

در مجموع، اگرچه صنعت فرش با گره‌هایی در حوزه سیاست‌گذاری و تجارت خارجی مواجه است، اما برند «فرش دستبافت ایران» همچنان یکی از معتبرترین نام‌ها در بازار جهانی صنایع‌دستی به شمار می‌رود؛ برندی که فعالان آن امیدوارند با اصلاح مسیرهای صادراتی، دوباره به روزهای طلایی خود بازگردد.