اگر مصدق زنده بود، در انتخابات 28 خرداد چه ميكرد؟

محمد ترکمان:

انتخابات ادوار پنجم و ششم مجلس شوراى ملى در روزهائى انجام گرفت كه رضاخان مستبد مطلقه وابسته برآمده از كودتاى انگليسى سوم اسفند بجانشينى از قرارداد شكست خورده سر پرسى كاكس – وثوق الدوله ، پله هاى قدرت را يكى  پس از ديگرى بتصرف در مى آورد و نهال نوپاى انتخابات و مجلس را تبديل به مضحكه و نمايش رسوا نموده بود .

انتخابات جز در تهران ، در ديگر مناطق بدست نظامى ها و وزارت جنگ و گروههاى وابسته انجام ميگرفت و اسامى كسانى بعنوان نماينده  اعلام ميشد كه يا از تأئيد سياست خارجى و يا رضاخان برخوردار بودند .

 تنها در تهران بنا بجهاتى ، اندك آزادى در انتخاب نمايندگان وجود داشت ، كه دكتر مصدق و شهيد مدرس و برخى ديگر از رجال ميهن دوست از فرصت استفاده كرده و با پشتيبانى مردم راهى مجلس شدند و در حد توان و ظرفيت و شجاعت و فداكارى خود از درد و رنج ايرانيان كاستند و نگذاشتند پرچم دفاع از منافع و امنيت ملى و حقوق مردم سرنگون شود و چراغ اميد به فرداهاى بهتر را فروزان نگاه داشتند و نشان دادند كه سخن راست و منطق نرم و مظلوميت و ميهن دوستى و اخلاق بر قواى مسلح و شهربانى پرونده ساز و زندان و دستگاه ترور رضاخانى در دراز مدت  پيروز است .

با پايان مجلس ششم ؛ انتخابات آزاد تهران نيز تعطيل و انتخابات سراسر ايران تا انتخابات مجلس سيزدهم كه در دوره ديكتاتورى انجام گرفته بود ، فرمايشى و مهندسى شده بود . مصدق و مدرس نه تنها ديگر راهى به مجلس نداشتند، بلكه تبعيد و زندانى و شهيد مدرس در خواف بشهادت رسيد . تعدادى  از همين نمايندگان دست چين شده دستگير و روانه زندان و يا بقتل رسيدند و حتى عدل الملك دادگر كه در ادوار ٣، ٤، ٥، ٦، ٧، ٨ و ٩ نماينده و در ادوار ٧، ٨ و ٩ رئيس مجلس بود،  مورد غضب و سوء ظن مستبد مطلقه وابسته قرار گرفت و مجبور به استعفا و تبعيد به اروپا شد كه دورى او از ميهن  ١٠ سال بدرازا كشيد و در سال ١٣٢٤ بوطن مراجعت كرد .

مصدق  نقل ميكند مدتى پس از شهريور ١٣٢٠ و فرار رضاخان كه اجازه يافت از احمدآباد به تهران آيد ميرزا حسين خان موتمن الملك پيرنيا به ديدن او مى آيد . فرزانه ايرانى به او ميگويد نام شما را در شمار نمايندگان تهران در مجلس سيزدهم ديده ام ، خوبست در مجلس حضور يابيد و از ملك و ملت دفاع نمائيد . مؤتمن الملك ميگويد من ٧٠ سال دارم و ناتوانم. مصدق ميپرسد: ٧٠ سال قمرى يا شمسى ؟ مؤتمن الملك: قمرى . مصدق : پس شما دو سال ديگر فرصت داريد ، برويد و به كشور و مردم خدمت كنيد . مؤتمن الملك: من بيمارم . فرزانه ايرانى : پس چرا بديدن من آمده ايد ؟ مؤتمن الملك : خوب ، اين را يكجورى آمدم . فرزانه ايرانى : خوب ، آن را هم يكجورى برويد ! شما آنجا باشيد با وجهه اى كه داريد مانع خواهيد شد قانونى بزيان كشور از مجلس بگذرد. مؤتمن المك در مجلس سيزدهم شركت نميكند . مصدق ميگويد : من هم به بازديد او كه وظيفه اى اخلاقى بود نرفتم ، زيرا مؤتمن الملك با نام و آبروى خود ميتوانست در مجلس حضور يابد و بوظيفه ميهنى و اخلاقى خود عمل نمايد و از ورود صدمات بيشتر به ملك و ملت جلوگيرى نمايد .

بلى ديده شد كه فرزانه ايرانى چگونه براى حضور يك نفر در مجلس مهندسى شده رضاخانى نيز ، مقام و موقعيت قائل است و نميخواهد حتى از اين يك سنگر نيز استفاده نشود و در اختيار افراد مطيع و حقير و ضعيف قرار گيرد .

در انتخابات مجلس چهاردهم كه بخشى از كشور تحت اشغال قواى اشغالگر انگليس و قسمتى ديگر تحت اشغال قواى متجاوز روسيه شوروى بود و سياست خارجى و دربار نقش اساسى در انتخابات آن مناطق داشتند، فرزانه ايرانى از فرصت انتخابات نسبتآ آزاد در تهران سود جست و بعنوان نماينده اول تهران وارد مجلس گرديد و باقيات صالحاتى از خود باقى گذارد كه در اذهان ايرانيان آگاه  ضبط و در صحايف تاريخ مسطور است و متوسل به به بهانه هائى همچون حضور قواى خارجى در كشور و دخالت شاه و قواى نظامى و انتظامى و …براى عدم استفاده از نهاد انتخاباتى مجلس شوراى ملى ، نشد .

در دوره پانزدهم كه قوام السلطنه با تأسيس حزب فرمايشى دمكرات بر آن بود كه ايادى خود و وكلاى بدون موكل را راهى مجلس نمايد ، دكتر مصدق از هيچ تلاشى براى آزادى انتخابات دريغ نكرد از نوشتن نامه هشدار و انذار به نخست وزير قوام السلطنه تا فعاليت در مطبوعات و سخنرانى در مسجد شاه و تحصن در كاخ شاه و درخواست ملاقات كه پذيرفته نشد و صدور اعلاميه و آگاه سازى ملت كه حقوق قانونى آنان مورد تجاوز قرار گرفته بود  و ادامه تلاشهاى خود تا موقعى كه از اقدامات خود نتيجه اى را كه انتظار داشت دريافت نكرد و مجددآ به احمدآباد رفت و زمينه هائى را فراهم آورد تا در انتخابات مجلس شانزدهم ، صداى خود و خط استقلال و آزادى و قانونگرائى را بگوش ملت برساند و تقلبات انتخاباتى را افشا و زمينه ورود نمايندگانى از جبهه ملى به مجلس را فراهم آورد و با بسيج نيروهاى ميهن دوست و با استفاده از دانش عميق خود و با بهره گيرى از تغييراتى كه در عرصه منطقه و سياست جهانى حادث شده بود، با راى مجلس به نخست وزيرى نائل آمد و صفحه اى بى بديل در تاريخ يكصد سال اخير ايران گشود .

در دولت فرزانه ايرانى ؛ برنامه اى مشتمل بر دو ماده :

١- اجراى قانون ملى شدن نفت

٢- اصلاح قانون انتخابات

در نظر گرفته شده بود كه اين دو ماده ميتوانست سعادت ايرانيان را تضمين نمايد. اجراى ماده اول دخالت هاى زيانبار استعمارى انگلستان را در مسائل داخلى و خارجى كشور و اقتصاد و سياست و فرهنگ و … پايان ميبخشيد و روابط دو كشور را بر پايه روابط سالم متقابل تضمين ميكرد و ماده دوم متضمن مشاركت آزادانه ملت در انتخاب نمايندگان واقعى خود در مجلس و دفاع از منافع و امنيت ملى و توسعه پايدار و متوازن ايران و تقويت همبستگى ملى ايرانيان بود كه سياست خارجى و دربار و گروههاى وابسته با موفقيت هر دو ماده سرسختانه به  مبارزه برخاستند و در انتخابات دوره هفدهم آنچنان كشتار و آشوبى در كشور بپا كردند تا مانع حضور نمايندگان واقعى ملت در مجلس شوراى ملى بشوند كه شرح آن نيازمند كتابى است تا از آنچه رخ داده بود بدرستى پرده برداشته شود .

با كودتاى ننگين امرداد ٣٢ ، و انتخابات فرمايشى دوره هجدهم ، نيروهاى ميهن دوست فرصت را از دست ندادند ، پاى صندوق هاى راى حاضر شدند تا اسامى زندانيان نهضت ملى را به صندوق بيندازند و انتخابات فرمايشى را رسوا سازند كه مورد ضرب و جرح مزدوران كودتا قرار گرفتند . مصدق فارغ از اينكه نمايندگان دوره هجدهم چگونه بر صندلى هاى نمايندگى تكيه زده بودند ، بارها از آنان دعوت كرد كه اكنون كه در مجلس هستيد از حقوق ملت و كيان كشور دفاع كنيد و حتى از نمايندگانى كه در منفعت ملك و ملت سخن گفته بودند، سپاسگزارى كرد .

 آرى ! فرزانه ايرانى  با تجربه زيسته و دانش عميق خود راه نجات را نه در انفعال و قهر و تسليم و شورش و انفجار و انقلاب ، بلكه در مشى قانونى و آگاهى رسانى و خشونت پرهيز و كم هزينه گذر از صندوق راى ميديد و در تمام عمر با بركت خود در اين مسير گام برداشت و اگر امروز نيز حضور داشت ملت را براى رسيدن به خواسته هاى قانونى متضمن سعادت ايران و ايرانى و صلح و توسعه پايدار ، به همين راه فرا ميخواند .