اگر مصدق زنده بود، در انتخابات 28 خرداد چه میکرد؟

محمد ترکمان:

انتخابات ادوار پنجم و ششم مجلس شوراى ملى در روزهائى انجام گرفت که رضاخان مستبد مطلقه وابسته برآمده از کودتاى انگلیسى سوم اسفند بجانشینى از قرارداد شکست خورده سر پرسى کاکس – وثوق الدوله ، پله هاى قدرت را یکى  پس از دیگرى بتصرف در مى آورد و نهال نوپاى انتخابات و مجلس را تبدیل به مضحکه و نمایش رسوا نموده بود .

انتخابات جز در تهران ، در دیگر مناطق بدست نظامى ها و وزارت جنگ و گروههاى وابسته انجام میگرفت و اسامى کسانى بعنوان نماینده  اعلام میشد که یا از تأئید سیاست خارجى و یا رضاخان برخوردار بودند .

 تنها در تهران بنا بجهاتى ، اندک آزادى در انتخاب نمایندگان وجود داشت ، که دکتر مصدق و شهید مدرس و برخى دیگر از رجال میهن دوست از فرصت استفاده کرده و با پشتیبانى مردم راهى مجلس شدند و در حد توان و ظرفیت و شجاعت و فداکارى خود از درد و رنج ایرانیان کاستند و نگذاشتند پرچم دفاع از منافع و امنیت ملى و حقوق مردم سرنگون شود و چراغ امید به فرداهاى بهتر را فروزان نگاه داشتند و نشان دادند که سخن راست و منطق نرم و مظلومیت و میهن دوستى و اخلاق بر قواى مسلح و شهربانى پرونده ساز و زندان و دستگاه ترور رضاخانى در دراز مدت  پیروز است .

با پایان مجلس ششم ؛ انتخابات آزاد تهران نیز تعطیل و انتخابات سراسر ایران تا انتخابات مجلس سیزدهم که در دوره دیکتاتورى انجام گرفته بود ، فرمایشى و مهندسى شده بود . مصدق و مدرس نه تنها دیگر راهى به مجلس نداشتند، بلکه تبعید و زندانى و شهید مدرس در خواف بشهادت رسید . تعدادى  از همین نمایندگان دست چین شده دستگیر و روانه زندان و یا بقتل رسیدند و حتى عدل الملک دادگر که در ادوار ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸ و ۹ نماینده و در ادوار ۷، ۸ و ۹ رئیس مجلس بود،  مورد غضب و سوء ظن مستبد مطلقه وابسته قرار گرفت و مجبور به استعفا و تبعید به اروپا شد که دورى او از میهن  ۱۰ سال بدرازا کشید و در سال ۱۳۲۴ بوطن مراجعت کرد .

مصدق  نقل میکند مدتى پس از شهریور ۱۳۲۰ و فرار رضاخان که اجازه یافت از احمدآباد به تهران آید میرزا حسین خان موتمن الملک پیرنیا به دیدن او مى آید . فرزانه ایرانى به او میگوید نام شما را در شمار نمایندگان تهران در مجلس سیزدهم دیده ام ، خوبست در مجلس حضور یابید و از ملک و ملت دفاع نمائید . مؤتمن الملک میگوید من ۷۰ سال دارم و ناتوانم. مصدق میپرسد: ۷۰ سال قمرى یا شمسى ؟ مؤتمن الملک: قمرى . مصدق : پس شما دو سال دیگر فرصت دارید ، بروید و به کشور و مردم خدمت کنید . مؤتمن الملک: من بیمارم . فرزانه ایرانى : پس چرا بدیدن من آمده اید ؟ مؤتمن الملک : خوب ، این را یکجورى آمدم . فرزانه ایرانى : خوب ، آن را هم یکجورى بروید ! شما آنجا باشید با وجهه اى که دارید مانع خواهید شد قانونى بزیان کشور از مجلس بگذرد. مؤتمن المک در مجلس سیزدهم شرکت نمیکند . مصدق میگوید : من هم به بازدید او که وظیفه اى اخلاقى بود نرفتم ، زیرا مؤتمن الملک با نام و آبروى خود میتوانست در مجلس حضور یابد و بوظیفه میهنى و اخلاقى خود عمل نماید و از ورود صدمات بیشتر به ملک و ملت جلوگیرى نماید .

بلى دیده شد که فرزانه ایرانى چگونه براى حضور یک نفر در مجلس مهندسى شده رضاخانى نیز ، مقام و موقعیت قائل است و نمیخواهد حتى از این یک سنگر نیز استفاده نشود و در اختیار افراد مطیع و حقیر و ضعیف قرار گیرد .

در انتخابات مجلس چهاردهم که بخشى از کشور تحت اشغال قواى اشغالگر انگلیس و قسمتى دیگر تحت اشغال قواى متجاوز روسیه شوروى بود و سیاست خارجى و دربار نقش اساسى در انتخابات آن مناطق داشتند، فرزانه ایرانى از فرصت انتخابات نسبتآ آزاد در تهران سود جست و بعنوان نماینده اول تهران وارد مجلس گردید و باقیات صالحاتى از خود باقى گذارد که در اذهان ایرانیان آگاه  ضبط و در صحایف تاریخ مسطور است و متوسل به به بهانه هائى همچون حضور قواى خارجى در کشور و دخالت شاه و قواى نظامى و انتظامى و …براى عدم استفاده از نهاد انتخاباتى مجلس شوراى ملى ، نشد .

در دوره پانزدهم که قوام السلطنه با تأسیس حزب فرمایشى دمکرات بر آن بود که ایادى خود و وکلاى بدون موکل را راهى مجلس نماید ، دکتر مصدق از هیچ تلاشى براى آزادى انتخابات دریغ نکرد از نوشتن نامه هشدار و انذار به نخست وزیر قوام السلطنه تا فعالیت در مطبوعات و سخنرانى در مسجد شاه و تحصن در کاخ شاه و درخواست ملاقات که پذیرفته نشد و صدور اعلامیه و آگاه سازى ملت که حقوق قانونى آنان مورد تجاوز قرار گرفته بود  و ادامه تلاشهاى خود تا موقعى که از اقدامات خود نتیجه اى را که انتظار داشت دریافت نکرد و مجددآ به احمدآباد رفت و زمینه هائى را فراهم آورد تا در انتخابات مجلس شانزدهم ، صداى خود و خط استقلال و آزادى و قانونگرائى را بگوش ملت برساند و تقلبات انتخاباتى را افشا و زمینه ورود نمایندگانى از جبهه ملى به مجلس را فراهم آورد و با بسیج نیروهاى میهن دوست و با استفاده از دانش عمیق خود و با بهره گیرى از تغییراتى که در عرصه منطقه و سیاست جهانى حادث شده بود، با راى مجلس به نخست وزیرى نائل آمد و صفحه اى بى بدیل در تاریخ یکصد سال اخیر ایران گشود .

در دولت فرزانه ایرانى ؛ برنامه اى مشتمل بر دو ماده :

۱- اجراى قانون ملى شدن نفت

۲- اصلاح قانون انتخابات

در نظر گرفته شده بود که این دو ماده میتوانست سعادت ایرانیان را تضمین نماید. اجراى ماده اول دخالت هاى زیانبار استعمارى انگلستان را در مسائل داخلى و خارجى کشور و اقتصاد و سیاست و فرهنگ و … پایان میبخشید و روابط دو کشور را بر پایه روابط سالم متقابل تضمین میکرد و ماده دوم متضمن مشارکت آزادانه ملت در انتخاب نمایندگان واقعى خود در مجلس و دفاع از منافع و امنیت ملى و توسعه پایدار و متوازن ایران و تقویت همبستگى ملى ایرانیان بود که سیاست خارجى و دربار و گروههاى وابسته با موفقیت هر دو ماده سرسختانه به  مبارزه برخاستند و در انتخابات دوره هفدهم آنچنان کشتار و آشوبى در کشور بپا کردند تا مانع حضور نمایندگان واقعى ملت در مجلس شوراى ملى بشوند که شرح آن نیازمند کتابى است تا از آنچه رخ داده بود بدرستى پرده برداشته شود .

با کودتاى ننگین امرداد ۳۲ ، و انتخابات فرمایشى دوره هجدهم ، نیروهاى میهن دوست فرصت را از دست ندادند ، پاى صندوق هاى راى حاضر شدند تا اسامى زندانیان نهضت ملى را به صندوق بیندازند و انتخابات فرمایشى را رسوا سازند که مورد ضرب و جرح مزدوران کودتا قرار گرفتند . مصدق فارغ از اینکه نمایندگان دوره هجدهم چگونه بر صندلى هاى نمایندگى تکیه زده بودند ، بارها از آنان دعوت کرد که اکنون که در مجلس هستید از حقوق ملت و کیان کشور دفاع کنید و حتى از نمایندگانى که در منفعت ملک و ملت سخن گفته بودند، سپاسگزارى کرد .

 آرى ! فرزانه ایرانى  با تجربه زیسته و دانش عمیق خود راه نجات را نه در انفعال و قهر و تسلیم و شورش و انفجار و انقلاب ، بلکه در مشى قانونى و آگاهى رسانى و خشونت پرهیز و کم هزینه گذر از صندوق راى میدید و در تمام عمر با برکت خود در این مسیر گام برداشت و اگر امروز نیز حضور داشت ملت را براى رسیدن به خواسته هاى قانونى متضمن سعادت ایران و ایرانى و صلح و توسعه پایدار ، به همین راه فرا میخواند .