تصویری روشن از ذهنیت تاریک تروریسم و قوم گرایی ضد وطنی

 فيلم سينمايي«شبي كه ماه كامل شد» به كارگرداني خانم نرگس آبيار، یکی از جدی ترین آثار سینمایی در باره چالش های قومی و مذهبی شرق کشور است.

ماجراي فيلم مربوط به خانواده عبدالمالك ريگي(تروريست معروف) در سيستان و بلوچستان است. برادر او عبدالحميد كه در بازار تهران مغازه كوچكي دارد عاشق دختري تهراني به نام فائزه مي شود و با او ازدواج مي كند.

فائزه بعد از ازدواج، متوجه مي شود كه خانواده ريگي درگير در فعاليت هاي تروريستي است و از شدت ترس و نگراني تصميم مي گيرد كه به همراه شوهر عبدالحميد از طريق پاكستان به امريكا مهاجرت كنند. بيشتر وقايع فيلم هم در همان پاكستان اتفاق مي افتد.

فيلم البته داراي ويژگي ها فني و هنري است كه پرداختن بدان موضوع اين نوشته نيست. قصد من بيشتر اشاره به جنبه هاي اجتماعي و سياسي آن است كه توانسته به طرز ماهرانه اي به مسائل حساس و پيچيده استان سيستان و بلوچستان ورود كند و آنرا در بستري از ناامني هاي رواني و خشونت هاي قومي و مذهبي و از زاويه ذهنيت تاريك و خطرناك يك گروه تروريستي توضيح دهد.

عبدالحميد ريگي( برادر عبدالمالك) جوان شاعر و عاشق پيشه و در كل بي خبر از ايدئولوژي و سياست است كه از بيم زيستن در كشورش به تدريج جذب و گرفتار گروه تروريستي جندالله مي شود و تحت تاثير القائات ايدئولوژيكي آن تدريجا به آدم كشي بي رحم مبدل مي شود. داستان عبدالحميد ريگي داستان زندگي بسياري از جوانان سرگشته اين سرزمين است كه در جستجوي زندگي آرام و در هراس از آينده اي نامعلوم تن به مهاجرت و آوارگي مي دهند و بدون آنكه بخواهند به شخصيت هاي در ستيز با خود و سرزمين مادري خود مبدل مي شوند.

فيلم«شبي كه ماه كامل شد» البته تا حد زيادي در دفاع از فرهنگ و سلوك مردم سيستان و بلوچستان و خصوصا قوم بلوچ ساخته شده است. كارگردان هم موفق شده تا حساب مردم بلوچستان را از حساب جريان هاي قومي و فرقه اي فعال در آنجا جدا كند و حتي تلاش كرده است تا حد ممكن از طايفه بزرگ و اصيل ريگي نيز اعاده حيثيت كند.

اما نكته سياسي و ارزشمند فيلم از مكالمه كوتاه عبدالحميد و برادرش عبدالمالك شروع مي شود. عبدالحميد ريگي در بخش هايي از فيلم مي گويد « همانطور كه جناب مولوي عبدالحميد {امام جمعه اهل سنت زاهدان}مي فرمايند…» به ناگاه عبدالمالك جمله او را قطع مي كند و مي گويد «راه ما از راه او جداست…» و به اين ترتيب فيلم وارد توصيف ماهيت ايدئولوژيكي گروه تروريستي «جندالله» مي شود.

عبدالمالك ريگي دريافتي ساده اما بي نهايت وحشتناكي از اسلام دارد و در طول فيلم چندبار آنرا تكرار مي كند؛ «اسلام دين صلح نيست، بلكه دين جنگ و جهاد است»! اين برداشت نقطه مشترك ساير گروههاي تكفيري مثل القاعده، طالبان و داعش و در واقع ريشه تمام بدبختي هاي خاورميانه است.

اين نوع نگرش به اسلام متاسفانه در ميان برخي از مذهبييون شيعه هم طرفداراني دارد كه بعضا از بيان آن نيز ابايي ندارند. به مباني فقهي و نظري اين بينش كاري ندارم اما در يك برآور مجمل مي توان نتيجه گرفت كه تا الان جز آزار و كشتار مسلمانان دستاورد ديگري نداشته است!

فيلم «شبي كه ماه كامل شد» اشاره زيادي به انديشه و طرز فكر مولوي عبدالحميد اسماعيل زهي امام جمعه زاهدان نمي كند اما همينقدر كه توانسته اين روحاني برجسته و بردبار اهل سنت را نقطه مقابل تكفيري هاي خاورميانه نشان دهد، كار ارزنده اي كرده است. در باره مولوي عبدالحميد شايسته است تا فيلمي مستقل ساخته شود. او در اين سالها بدون آنكه ادعا كند سدي مستحكم مقابل نفوذ تكفيري ها و از عوامل دخيل در تحكيم امنيت ايران بود. هرچند از داخل و خارج مرزهاي ايران زير فشار و تهديد بود.

خاور ميانه و حتي مرزهاي شرقي كشور ما متاسفانه هنوز هم مستعد رشد و تكثير جريانات تكفيري و سلفي است اما دست كم در درون جامعه اهل سنت ايران به دليل محدوديت هاي مختلف سياسي و امنيتي امكان رشد و پرورش افراد مستعد و مستقلي مثل مولوي عبدالحميد چندان مهيا نخواهد بود.

پادزهر اصلي نفوذ سم تكفيري ها، بازتوليد انديشه ايران دوستي و اسلام باوري است. اگر روزي قرار بود فهرستي از قهرمانان مبارزه با القاعده و طالبان و داعش و جندالله نوشته شود، مولوي عبدالحميد اسماعيل زهي را هم از قلم نيندازيد! غير از اين باشد، پايان اين نبرد معلوم نخواهد بود!