آینده اقتصاد ایران از نگاه IMF؛ بهبود برآوردها، اما همچنان رشد منفی

جام جهانی فوتبال در قاره آمریکا در حال برگزاری است. استادیوم‌هایی چشم نواز،‌ سفر توریست‌ها جهت تماشای مسابقات و مشاهده فرهنگ‌های مختلف از زیبایی‌های این مسابقات محسوب می‌شوند. همچنین تکنولوژی‌هایی که در بازی‌های فوتبال به خصوص در مسئله داوری استفاده می‌شود نشان‌ دهنده رشد فناوری به صورتی قابل توجه است. سوالی که در پس این مشاهدات ممکن است به وجود آید این است که چرا و چطور اقتصاد جهانی و رشد آن می‌تواند روی مسابقات ورزشی بین‌المللی اثرگذار باشد؟ یا اینکه رشد اقتصادی در مقیاس جهانی چه اثری بر فقر، توسعه و سایر متغیرهای مرتبط با رفاه خواهد داشت؟

به عبارتی رشد اقتصادی جهانی آثاری مثبت با خود به همراه می‌آورد که یکی از این آثار می‌تواند سفر تعداد زیادی از توریست‌ها به کشور میزبان جام جهانی و بهره‌مندی این کشور از درآمدهای ناشی از سفرهای تابستانی است. این موضوع قابل تعمیم به سایر مسائل نیز است. از همین‌رو بررسی رشد اقتصادی جهان و چشم‌انداز آینده جهانی حائز اهمیت بالایی است.

صندوق بین‌المللی پول در گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی خود که در جولای منتشر کرده، برآوردهایی در رابطه با نرخ رشد اقتصادی جهان، نرخ تورم جهانی، روندهای مهم و ریسک‌های موجود در سال‌های 2026 و 2027 ارائه داده است. از طرف دیگر صندوق بین‌‌المللی پول محاسباتی در مورد مقادیر و متغیرهای اقتصادی کشورها منتشر کرده که در این بین چشم‌انداز اقتصاد ایران نیز شرح داده شده و رشد اقتصادی کشور در سال جاری میلادی و سال آینده تخمین زده شده است. در ادامه به این اعداد و ارقام پرداخته شده است.

برآورد صندوق بین‌المللی پول از رشد اقتصادی جهان

برآوردهای صندوق بین‌المللی پول نشان از آن دارد که رشد اقتصادی جهان از حوالی 3.5 درصد در سال‌های 2024 و 2025 به رقم 3 درصد در سال جاری میلادی و 3.4 درصد در سال 2027 کاهش خواهد یافت. امری که نشان می‌دهد که تحولات جاری جهانی موجب شده تا کیک اقتصاد جهان نسبت به سال‌های قبل کوچکتر شود.

از سمت دیگر روند نزولی تورم که در گزارش‌های قبلی به آن اشاره شده بود متوقف شده است. به بیان دقیق‌تر طبق محاسبات این صندوق انتظار می‌رود نرخ تورم جهانی (شاخص کل) از ۴.۱ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۴.۷ درصد در سال ۲۰۲۶ افزایش یابد؛ افزایشی که عمدتاً ناشی از جهش قیمت انرژی و مواد غذایی است. با این حال، پیش‌بینی می‌شود تورم در سال ۲۰۲۷ بار دیگر روندی کاهشی پیدا کند.

براساس اعداد و ارقام منتشر شده توسط صندوق بین‌المللی پول قیمت انرژی همچنان حدود ۲۵ درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ باقی مانده است. در سال ۲۰۲۶، پیش‌بینی می‌شود قیمت نفت خام ۳۲ درصد و قیمت گاز طبیعی ۲۲ درصد نسبت به سال ۲۰۲۵ افزایش یابد. همچنین قیمت مواد غذایی نیز ۸ درصد افزایش خواهد یافت. در مورد ریسک‌های اقتصاد جهان نیز نهاد مذکور به مواردی چون تشدید دوباره درگیری‌ها در خاورمیانه، افزایش تجزیه و چندپارگی تجارت جهانی، احتمال اصلاح شدید انتظارات ناشی از هیجان پیرامون هوش مصنوعی و کاهش ذخایر و ظرفیت‌های مالی دولت‌ها در بسیاری از کشورها اشاره داشته است.

روندهای موثر بر اقتصاد جهانی

در این بین روندهای متناقض و در واقع مخالف با یکدیگر در اقتصاد جهانی شکل گرفته است؛ از یک سو، شوک منفی عرضه ناشی از جنگ در خاورمیانه و از سوی دیگر، شوک مثبت فناوری که از پیشرفت‌ها و گسترش استفاده از هوش مصنوعی (AI) ناشی می‌شود. تقابل این دو جریان و پویایی تحولات میان آن‌ها می‌توان آینده اقتصاد جهان را شکل دهد.

از سوی دیگر اقتصادهایی که پیوند عمیقی با زنجیره ارزش فناوری دارند مانند کره جنوبی، تایوان و مالزی رشد اقتصادی به‌مراتب قوی‌تری را تجربه می‌کنند؛ رشدی که در بسیاری از موارد آثار منفی افزایش هزینه‌های انرژی را جبران کرده است.

آینده رشد اقتصادی ایران در 2026 و 2027

براساس داده‌های منتشر شده توسط صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی می‌شود اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۶ با انقباض ۵.۴ درصدی مواجه شود و سپس در سال ۲۰۲۷ رشد ۲.۹ درصدی را تجربه کند.

با وجود پیش‌بینی انقباض اقتصادی، برآورد رشد ایران برای سال ۲۰۲۶ نسبت به گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی (WEO) در آوریل، ۰.۷ واحد درصد به سمت بالا بازنگری شده است. صندوق بین‌المللی پول این بهبود را ناشی از عملکرد بهتر از انتظار صادرات نفت در ماه‌های مارس و آوریل ۲۰۲۶ و همچنین کاهش محدودیت‌های اعمال‌شده بر صادرات کشور می‌داند. در واقع تفاهم‌نامه بین ایران و آمریکا که به تازگی به امضای دو طرف رسیده منجر به شکل‌گیری فضایی شده که برآوردها از رشد اقتصادی کشور بهبود یابد، اگرچه همچنان در سال جاری میلادی منفی باقی‌مانده است.

صندوق بین‌المللی پول تأکید می‌کند که پیش‌بینی مربوط به اقتصاد ایران با«سطحی غیرمعمول از عدم‌اطمینان همراه است؛ زیرا تحولات ژئوپلیتیکی منطقه و روند تحریم‌های بین‌المللی همچنان بسیار سیال و غیرقابل پیش‌بینی هستند. موضوعی که هر لحظه می‌تواند برآوردهای این نهاد از ارقام اقتصادی ایران را تغییر دهد.