کاش در همان اول انقلاب جلوی مهاجرت کارآفرینان از کشور را می گرفتیم!

در مراسم پنجمین دوره جایزه امین‌الضرب که به همت اتاق بازرگانی برگزار می‌شود، این بار نیز جوایزی به افراد کارآفرین و روزنامه‌نگاران فعال عرصه اقتصادی اهدا شد. سیدمحمود دعایی، مدیر روزنامه و مؤسسه اطلاعات، نیز جزء افرادی بود که در این مراسم مورد تقدیر قرار گرفت. او سخنانش را با شکر خداوند آغاز کرد و گفت: «دوستان عزیزی که با وجود انبوه دانشوران و کارآفرینان و دانایان، به سراغ این خدمتکار کوچک آمده‌‌اند و به‌ رغم کناره‌جُستن من، بر بزرگواری خود اصرار ورزیده‌اند، خرسندم که جایزه امین‌الضرب، به یاد و نام آن مرد بزرگِ صنعتگرِ خلاقِ میهن‌دوست اینک پنج سال است که به صنعتگران نواندیش و خدوم اهدا می‌شود تا نماد کوچکی از قدرشناسی و حق‌شناسی اتاق بازرگانی ـ به نمایندگی از مردم ـ‌ از کارآفرینان باشد». او در بخش دیگری از سخنانش به افرادی که برای رونق اقتصادی کارآفرینی کرده‌اند، اشاره کرد و گفت: «ای کاش این ایده از ابتدای انقلاب اجرا می‌شد تا بسیاری از کارآفرینان مؤمن و مردم‌دوست، با دلگرمی و پشت‌گرمی به فعالیت و کارآفرینی و رونق کسب‌وکار ادامه می‌دادند؛ کسانی که پس از انقلاب، کشور و انقلاب به ایده‌های خلاقانه‌شان نیاز وافر داشت و غمگنانه بر اثر چپ‌روی‌ها و کژاندیشی‌های پاره‌ای، رخصت ادامه کار نیافتند و مجبور به جلای وطن شدند و شمّ کارآفرینی و ذهن خلاق‌شان نصیب بیگانگان شد. چنانچه بینش نرم و جنبش گرمی که امروز پاره‌ای از دلسوزان کشور و انقلاب را بر آن داشته تا کارآفرینان را قدر بدانند و بر صدر نشانند از آغاز می‌بود، اینک چه بسا در نقطه‌ای رفیع‌تر ایستاده‌ بودیم و اوضاع اقتصاد و کسب‌وکار و معیشت مردمان نجیب این سرزمین، در تقویم روزگار به از این بود که هست. خوشبختانه جامعه و بیش از آن، مسئولان دست‌اندرکار کشور به این حد از آگاهی رسیده‌اند که اهمیت کارفرما و کارآفرین اگر از کارگر بیشتر نباشد، کمتر نیست و دیگر نباید و از اول هم نمی‌بایست از دریچه تنگی به این مقوله نگریست». مدیر مؤسسه اطلاعات با اشاره به جایگاه کارگر در اسلام به آیات و احادیث و رفتار پیامبر (ص) و امامان در این زمینه اشاره کرد و گفت: «اگر کار‌کردن مهم است و اگر کارگر جایگاه والایی دارد، کارآفرینی باید باشد که چرخه کار را راه بیندازد. پس درود می‌فرستم به بانیان این مجلس که قدر کارآفرینان را می‌دانند و گرامی می‌‌دارند یاد مرحوم حاج امین‌الضرب را که برپایی این محفل هم از برکات وجود اوست که «اتاق تجارت تهران» را بنیان ‌گذاشت و با اینکه تاجر و تاجر‌زاده بود، به همین اکتفا نکرد که «امین‌التّجار» و «معین‌التجار» و «وکیل‌التجار» باشد؛ بلکه چون زمانه را می‌شناخت، دریافت کار ایران با تجارت و دادوستد تنها پیش نمی‌رود و در کنار رونق تجاری، باید به قول امروزی‌ها، «رونق تولید» را هم در نظر گرفت. و لازمه این کار، یکی داشتن سواد و تخصص است، دیگری تشخیص نیاز و استعداد کشور، و سوم برقراری ارتباطات مناسب داخلی و خارجی. این است که می‌بینیم چندین کار نوآورانه کرد؛ از قبیل: تأسیس راه‌آهن، بنیان صنعت برق، صنعتی‌کردن تولید ابریشم و موارد دیگری که شما بهتر می‌دانید و برای شما از این حرف‌ها زدن، به این می‌ماند که شما مس به کرمان ما بیاورید!». این روحانی در ادامه به بخش‌هایی از زندگی‌اش اشاره کرد و گفت: «حقیقت این است که من از جانب پدری، واعظم و از جانب مادری، کارگر. مادرم پس از جدایی، کارگر کارخانه ریسندگی کرمان بود و از همان‌جا بازنشسته شد و من با نان دستاورد کارگری او بزرگ شدم و طعم مشقت و رنج را با گوشت و پوستم درک کردم و البته در کنارش، طعم شیرین استغنا و غرور بی‌نیازی و سربلندی را هم چشیدم. این است که اگرچه به اقتضای شش دوره نمایندگی مردم شریف تهران در مجلس و چهار دهه اداره یک نهاد فرهنگی، می‌بایست با مدیران بسیاری در مؤسسه اطلاعات و بیرون از آن سروکار می‌داشتم؛ اما در درون، با فرودستان بودم و کوشیدم به روحیه کارگری مادرم وفادار باشم و «فرودستان» را «فرومایه» نپندارم و قدرشان را بدانم».
سیدمحمود دعایی که از سال 59 به سمت مدیریت مؤسسه اطلاعات منصوب شده، سیر تغییرات و تحولات این مؤسسه را مرور کرد و گفت: «خدا را شکر می‌کنم در دوره‌ای که رونق اقتصادی بیشتر بود، مؤسسه اطلاعات توانست به یُمن مدیران و همراهی و همدلی کارکنانش، برای صدها نفر از همکاران، خانه‌های آبرومندی بسازد و امیدواریم با رونق‌گرفتن دوباره اقتصاد، بتوانیم باز چنین کنیم؛ اما مسئولیت اصلی ما در عرصه فرهنگ است. «روزنامه اطلاعات»، مجلات «اطلاعات هفتگی»، «اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی»، «اطلاعات حکمت و معرفت»، «اطلاعات فرانسه» (روو دو تهران) و تا چندی پیش «دنیای ورزش»، «اطلاعات بین‌الملل» و «جوانان»، محصول کار دوستان ما در این عرصه است. و به اینها بیفزایید «انتشارات اطلاعات» و «انتشارات سپیده» را که به یاری خدا تا چند وقت دیگر هزارمین عنوان کتاب را هم در دسترس علاقه‌مندان خواهند گذاشت. و برای شادی «اهل کتاب» به عرض می‌رسانم که به‌ رغم کم‌خوانی عمومی، برخی کتاب‌های ما با وجود حجم زیادشان، مکرر چاپ شده است؛ برای مثال «شرح مثنوی معنوی» در مجموع بیش از 210 بار، «شرح و تفسیر قانون اساسی» 60 بار، «فضیلت‌های فراموش‌شده» 55 بار، «خاطرات فردوست» در دو گونه چاپ، 68 بار و کتاب‌های دیگر با چاپ‌های بیش از 30 ‌بار و 20 بار و بسیاری از آثارشان برنده جایزه کتاب سال شدند. اگر دوستان هر انتقادی به شیوه کار حرفه‌ای ما داشته باشند، با دل و جان می‌پذیریم و به دیده منت داریم. من به عهدی که با امام و رهبری بستم، وفادارم و هرگز نخواستم و تا جایی که توانستم، نگذاشتم که کسی در مؤسسه، از موازین اخلاقی عبور کند و با جار و جنجال و خدای ناکرده هتک حرمت یا درج مطلبی نادرست، چارچوب ارزش‌های دینی و ملی و منافع عمومی را نادیده بگیرد». او صحبت‌هایش را چنین پایان داد: «از شما چه پنهان و به قول آقای مرادی‌کرمانی عزیز: «شما که غریبه نیستید»، عهدی نیز با صاحب این لباس بسته‌ام که تا در این زی هستم، از هیچ دولت و دستگاهی حقوق نگیرم و همچنان طلبه بمانم و با شهریه طلبگی سر کنم. شرطم با مرحوم امام در قبول سفارت عراق، همین بود که بحمدالله تا امروز در هر سمتی که بوده‌ام تداوم یافته است و اکنون مقام معظم رهبری شهریه طلبگی‌ام را ماهانه مرحمت می‌کنند. اگر اطلاعات آبرویی در میان اهل فرهنگ و میهن‌دوستان و اخلاق‌مداران دارد، از لطف خداست و همکاری صادقانه و مخلصانه خوانندگان و دوستان عزیزم در مؤسسه، که امروز من به نمایندگی از آنها در محضرتان شرفیاب شده‌ام».