تاثیر کشف آثار باستانی بر انتخاب نام فرزندان فتحعلی شاه قاجار

مثلا در دهه 1840 میلادی هنری راولینسون، افسر ارتش بریتانیا که به تاریخ بین النهرین علاقمند بود، موفق شد کتیبه بیستون را بخواند  و این نخستین بار بود که رمز یک کتیبه کهن ایرانی گشوده می شد. او یک نسخه از این کتیبه اش را به محمد شاه قاجار تقدیم کرد که شاه نیز ظاهرا آن را با اشتیاق و علاقه پذیرفت.

شاهان قاجار که در ابتدا بر اصل و نسب ترکی خود تاکید داشتند، با کشف این کتیبه ها و پی‌بردن به تمدن ایران باستان، تلاش کردند تا رابطه و نسبت شان را به ایران بازگردانند. آنها حتی برخی تشریفات دربار شاهان پیش از اسلام را در هنگام تاجگذاری، نیز به کار بستند و تاج مرصع و کیانی به سر نهادند.

یکی از جالب ترین تاثیر کشف تمدن ایرانی را می‌توان بر نامگذاری متفاوت فرزندان متعدد فتحعلی شاه، مشاهده کرد.

پسران نخست او نامهای ترکی و عربی داشتند. مثل عباس میرزا، محمد علی میرزا دولتشاه، محمد قلی میرزا ملک آرا، حسین علی میرزا فرمانفرما، حسین علی میرزا شجاع السلطنه، محمد تقی میرزا حسام السلطنه، علی میزا رکن الدوله و امام وردی میرزا ایلخانی.

اما با آگاهی بیشتر از عظمت ایران باستان، برای پسران جوانتر  خود کم کم اسامی شاهنامه ای و ملی و باستانی برگزید مثل کیقباد میرزا، بهرام میرزا، شاپور میرزا، منوچهر میرزا، هرمز میرزا، ایرج میرزا، کیکاوس میرزا، کیخسرو میرزا، کیومرث میرزا، بهمن میرزا، طهمورث میرزا، پرویز میرزا و کامران میرزا.

به این ترتیب می توان نتیجه گرفت که شاهان ایل تبار قاجار نیز در ترکیب و بهره گیری از ایدئولوژی های مختلف برای تحکیم قدرت خود، چندان بی استعداد نبوده اند!

برگرفته از کتاب«روشنفکران ایرانی و غرب: از مشروطه تا پایان سلطنت»، نوشته علی قیصری، ترجمه محمد دهقانی، انتشارات هرمس، سال 1393، صفحه 30

استخراج کننده:  لیلا محمد علیپور