پیوند‌های مرتبط

شرکت ها و تشکل های منتخب

معرفی فعالیت ها و خدمات انجمن حامی

۱۶ اسفند ۱۳۹۹ | دیدگاه‌ها بسته هستند | خارج از صنعت, فرهنگ و صنعت, منتخب سردبیر

بام های کاهگلی؛ سرپناه دیروز، سرمایه های امروز

اگر نگاهی به عکس هوایی باخرز در دهه پنجاه خورشیدی بیندازیم، انبوه خانه¬هایی دیده می¬شود که با سبک¬های اصیل معماری ایرانی، به¬شیوه چهار ایوانی و حیاطی مرکزی ساخته شده¬اند. بسیاری از این خانه¬ها اگرچه امروزه از میان رفته¬اند؛ امّا هنوز هم برخی از نمونه¬ها در محسن¬آباد و آبقه تايباد و بایی، استجرود، پشته، استای، چهارتاق و تنگل مزار وجود دارد که در صورت موافقت مالکین می¬تواند به خانه¬های بومگردی مبدّل شده و مورد بهره¬برداری فرهنگی قرار گیرد.

جواد خدادوست

یکی از مهمترین مقولات بنیادی در توسعه همه جانبه و متوازن کشورها، توجه به فرهنگ و بهرهبرداری اصولی از آثار تاریخی است.

این میراث ارزشمند که حاصل تجربه، دانش، شناخت محیطی، مهارت و خلاقیت یک ملت در طول تاریخ است، نه تنها هویت هر ملّت و دولت را شکل میدهد، بلکه میتواند بهعنوان الگویی مورد توجه نسل امروز و آینده نیز قرار گیرد.

بر همین اساس میراث فرهنگی در رویکردهای نوین توسعه شهری و روستایی، در راستای اعتلای کیفیت محیط زندگی و تقویت هویت فضایی و اجتماعی افراد مورد تعریف قرار می گیرد. در این دیدگاه که بر پایه حفاظت پویا استوار است، در عین حفظ موجودیت و اصالت تاریخی، آثار از انزوا و سکون خارج شده و با نقشی فعال در جهات مختلف علمی، آموزشی و یا فرهنگی مورد بهره برداری قرار می گیرد.

به بیان بهتر در رویکرد جدید، آثار فرهنگی و تاریخی به عنوان ثروت های فرهنگی و یک جاذبه، منبع مهمی در توسعه گردشگری تعریف می شوند و می توانند کارکردهای چندمنظوره اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و به ویژه اقتصادی را ایفا کنند.

این مهم با گسترش اقتصاد پسامدرن و تغییر سبک زندگی و گرایش بشر به سوی فضاهای فرهنگی و مصرف کالاهای فرهنگی و همچنین نیاز به جستجوی زیبایی و هویت تاریخی فرهنگی، در زندگی فردی و اجتماعی روندی فزاینده پیدا کرده است. نگاهی به تجارب کشورهایی همچون چین، مصر و ترکیه در این زمینه نشان دهنده توان بالای مواریث فرهنگی و سنتی در جذب گردشگران و منافع اقتصادی حاصل از آن است.

در این میان، کشور ایران نیز با برخورداری از پیشینه درخشان و فرهنگ و هنر غنی خود از جمله کشورهایی است که می تواند سهم بسزایی از این بازار ارزشمند داشته باشد. در این زمینه باید خاطرنشان نمود که ارزشهای تاریخی و فرهنگی منحصر به یادمانهای حکومتی و ناحیه ی مرکزی یک منطقه نیست، بلکه هر گوشه و ناحیه برای خود سرگذشت و ارزشهایی دارد که به سهم خود به هویت های محلی و محله ای شکل می دهند و به تنوع و سرزندگی در سراسر منطقه کمک می کنند.

در واقع برای یک گردشگر فرهنگی، بازدید از یک خانه ساده کاهگلی، در منطقه ای دورافتاده به همراه پذیرایی سنتی و بومی، بسیار جذاب تر از اقامت در هتل های لوکس و مجهز در پایتخت است. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری می یابد که دانسته شود خشکسالی و بحران های زیست محیطی، بهره برداری از زمین و آب را به طور آشکاری کاهش داده و سبب مهاجرت از روستاها به شهرها و مشکلات فزاینده تری همچون حاشیه نشینی در شهرها گردیده است و فعال شدن گردشگردی فرهنگی در روستاها و نقاط دورافتاده می تواند محرکی برای بازگشت نیروی انسانی به این نقاط باشد.

منطقه شرق ایران و به ویژه مناطق تایباد و باخرز، با برخورداری از فرهنگ غنی، موسیقی دلنشین، آثار فراوان تاریخی و طبیعت بکر و زیبا، یکی از نقاط جذّابی است که می تواند در این زمینه پیشگام باشد. خانه های ساده کاهگلی که همزمان با رشد سریع شهرسازی با مصالح جدید جایگزین و ریشه کن می شوند، می توانند با اندک هزینه به منابع مهمی برای جذب گردشگر تبدیل شوند.

اگر نگاهی به عکس هوایی باخرز در دهه پنجاه خورشیدی بیندازیم، انبوه خانه هایی دیده می شود که با سبک های اصیل معماری ایرانی، به شیوه چهار ایوانی و حیاطی مرکزی ساخته شده اند. بسیاری از این خانه ها اگرچه امروزه از میان رفته اند؛ امّا هنوز هم برخی از نمونه ها در محسن آباد و آبقه تايباد و بایی، استجرود، پشته، استای، چهارتاق و تنگل مزار وجود دارد که در صورت موافقت مالکین می تواند به خانه های بومگردی مبدّل شده و مورد بهره برداری فرهنگی قرار گیرد.

بازسازی این خانه های افزون بر اینکه منافع اقتصادی دارد، نمونه ای از هویت تاریخی یک روستا محسوب شده و می تواند به عنوان الگویی برای توسعه بافت روستایی و شهری تلقی شده و باشندگان را به احیای معماری جذاب ایرانی نیز رهنمون نماید.