یادی از سید احمد شاه تایباد

در میان بزرگان، ریش سفیدان و معتمدان شهر تایباد، پیر مرد خوش کلام و پر جنب و جوشی بود که با دستار بزرگ و سبز رنگش، از دیگران متمایز می شد؛ او را سید احمدشاه حسینی می نامیدند و در یک زمانی یک تایبادی بود و یک سید احمد شاهی….

سید احمدشاه، با خلق و خوی گرم و کلام پر هیجانش و البته نفوذ معنوی که در میان مردم داشت، حقیقتا استاد ارتباطات و روابط عمومی در عصر خودش به حساب می آمد. با همه مقامات دولتی از فرماندار و بخشدار بگیرید و تا عضو شورای شهر فلان روستا و یا کدخدای و خوانین و زمینداران سابق و خلاصه با پیر و جوان ارتباط و تعامل داشت.

یکی از علاقه ثابت این سید، حوزه سیاست محلی و انتخابات بود. در هر انتخابانی به نوعی یک پای ماجرا بود، گاهی در نقش هوادار جدی یک کاندیدای مجلس ظاهر می شد، گاهی در زمره مجریان و ناظران انتخابات بود و وقتی هم که سمت رسمی خاصی نداشت، به تحلیل روند و نتیجه انتخابات می پرداخت. پیش بینی می کرد که مثلا کدام کاندیدا، از کدام منطقه، چقدر رای خواهد آورد و غالبا هم تحلیل های او درست از کار در می آمد.

اسم اصلی مرحوم سید احمد شاه، در حقیقت« حاج سید یعقوب حسینی القادری» پسر مرحوم حاج سید رسول حسینی القادری بود. همانطور که از اسمشان پیداست از صوفیان طریقت قادری و از پیروان شیخ عبدالقادر گیلانی مقیم بغداد بودند که بخش هایی از این طایفه در تایباد و بخشی در تربت جام ساکن هستند.

پدر سید احمدشاه اهل روستای جوزقان و مادر و البته همسرش از اهالی مشهدریزه تایباد بودند. پیشه اصلی آنها، زراعت و کشاورزی بود که  به مرور زمان تیدیل به زمینداران بزرگ شدند. رشد موقعیت اقتصادی و اجتماعی این خاندان بی ارتباط با ماجرای «موی سعادت» نبود. تار مویی که گفته می شود از ریش پیامبر اسلام(ص) است و احتمالا از طریق عثمانی وارد ایران شده و در صندوقچه ای قرار دارد و مردم از دور و نزدیک برای زیارت آن، به دیدار این خاندان می شتافتند.

اجداد احمدشاه سید الحسینی  را از سادات قتالی می نامند. سادات قتالی از نوادگان سیّد محمّد عمر شاه سیف‌الله قتّال هستند که بعد از حمله مغول ها به بغداد در قران هفتم هجری، بغداد را ترک نموده و از طریق بصره به سواحل ایران و بویژه هرمزگان رهسپار گردیدند. صوفی سیف الله قتال بعد از استقرار در ایران، فرزندان خود که جملگی از مشایخ صوفیه بودند را برای تبلیغ و ترویج طریقت خود، به سراسر ایران و دیگر بلاد اسلامی اعزام کرد. فرزند بزرگ او «سید کامل پیر» با موهای سفید متولد شد و او را از کودکی«پیر» می نامیدند. احتمالا صفت «پیر» برای برخی از زیارتگاههای صوفیان در ایران، بی ارتباط با این موضوع نباشد.

سید احمدشاه حسینی که نسب خود را به امام حسین (ع) می رساند اما سنی مذهب بود.  سادات سنی مذهب، ماجرای طولانی در تاریخ اسلام دارند که باید جداگانه به آن بپردازیم. اجمالا اینکه، از همان قرن اول هجری خلفای عباسی که از قریش و طایفه پیامبر بودند، خود را از سادات می دانستند. بطوریکه مامون عباسی، امام رضا (ع) را پسر عمو صدا می کرد.

 طی قرن دوم تا پنجم هجری در غرب آفریقا دو سلسله حکومت شیعی و سید به به نام ادارسه یا ادریسیان و فاطمیان شکل گرفتند که یکی حسنی و دیگری حسینی بودند که ادامه آنها بعدها در شمال آفریقا و شبه جزیره عربستان به نام خاندان شریف، ظاهر شدند و تاقبل از به قدرت رسیدن آل سعود، شریف حسین و شریف حسن در مکه و مدینه تولیت حرمین شریفین را بر عهده داشتند.  هم اکنون ملک عبدالله  اردنی و پدرش ملک حسین خود را از خاندان سادات می نامند.

فرقه قدرت مند دیگری از سادات سنی در هند شکل گرفت که به عنوان مثال می توان به سید ابوالاعلا مودودی اندیشمندان دینی و  معتقد به جدایی مذهب از روحانیت و روشنفکر معروف سرسید احمدخان، موسس دانشگاه علیگر هند نام برد که اولی از نسل امام سجاد(ع) و دومی از نسل امام هادی (ع) بود.

اما سید احمدشاه خودمان را آخرین بار در سال 1379 در تهران دیدم. اگر اشتباه نکنم منزلی داشتند در نزدیک بلوار کشاورز و یک بار که به اتفاق فرزندان در تهران بودند از من هم دعوت کردند که نشست و گفتگویی داشته باشیم و بعد از آن، هیچ وقت او را ندیدم. او سالهاست که از میان ما رفته است اما یاد و خاطره او نیز، بدون شک بخشی از هویت و خاطره تاریخی شهر تایباد باقی خواهد ماند. از دوستان خوبم آقای محمود خیراللهی و مولا ابوبکری بابت ارسال برخی اطلاعات و تصاویر سپاسگزارم

یادش گرامی